ARA
İŞ'TE BAŞARI HİKAYELERİ

Doğuş Elektrik Başarı Hikayesi

Doğuş Elektrik İnş. Taah. San. Tic. A.Ş.

Gaziantep`te, elektrik ve tesisat malzemeleri alanında faaliyet gösteren Doğuş Elektrik, teknolojik gelişmeleri sektörüne uygulayarak müşterilerine sunduğu çözümlerle hergün daha da büyüyor...Devamı

4857 sayılı İş Kanunu'na göre işyerinde yapılacak denetim ve teftişler (2)

Google Facebook del.icio.us StumbleUpon Twitter Digg

Yayın Tarihi: 21.02.2017



İşyerinde yapılacak denetim ve teftişlere yönelik düzenlemenin detaylarını ilk bölümde paylaşmıştım. İkinci bölümde ise ceza kesilecek aykırılıkların ayrıntılarını aktaracağım.

İDARİ CEZA KESİLECEK AYKIRILIKLAR NELERDİR?

1- İŞYERİNİ BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜNE AYKIRILIK

4857 sayılı İş Kanununun "İşyerini Bildirme" başlıklı 3. maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında düzenlendiği şekilde aynı Kanunun kapsamına giren nitelikte bir işyerini kuran, her ne suretle olursa olsun devralan, çalışma konusunu kısmen veya tamamen değiştiren veya herhangi bir sebeple faaliyetine son veren ve işyerini kapatan işveren, işyerinin unvan ve adresini, çalıştırılan işçi sayısını, çalışma konusunu, işin başlama veya bitme gününü, kendi adını ve soyadını yahut unvanını, adresini, varsa işveren vekili veya vekillerinin adı, soyadı ve adreslerini bir ay içinde bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır.

Aynı Kanunun 2 nci maddesinin altıncı fıkrasına göre iş alan alt işveren; kendi işyerinin tescili için asıl işverenden aldığı yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte, birinci fıkra hükmüne göre bildirim yapmakla yükümlüdür.

Bu yükümlülüklere aykırı davranan işveren veya işveren vekili ile muvazaalı olarak alt işverenlik bildiriminde bulunan asıl işveren veya işveren vekiline idari para cezası kesilir. 
Bu para cezasının kesinleşmesinin ardından bildirim yükümlülüğüne aykırılığın devam etmesi halinde her ay için aynı miktarda ceza uygulanır.

2- GENEL HÜKÜMLERE AYKIRILIK

a- Eşit Davranma İlkesine Aykırılık

4857 Sayılı İş Kanunun 5. Maddesine göre işveren işçilere eşit davranma yükümlülüğündedir. Bu maddeye göre; - İş ilişkisinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayırım yapılamaz.

- İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem yapamaz.

- İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.

- Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz.

- İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz.

Bu madde hükmüne aykırı davranan işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

b- Geçici İş İlişkisi İle İlgili Hükümlere Aykırılık

İşveren, devir sırasında yazılı rızasını almak suretiyle bir işçiyi; holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde veya yapmakta olduğu işe benzer işlerde çalıştırılması koşuluyla başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devrettiğinde geçici iş ilişkisi gerçekleşmiş olur. Bu halde iş sözleşmesi devam etmekle beraber, işçi bu sözleşmeye göre üstlendiği işin görülmesini, iş sözleşmesine geçici iş ilişkisi kurulan işverene karşı yerine getirmekle yükümlü olur. Geçici iş ilişkisi kurulan işveren işçiye talimat verme hakkına sahiptir. (4857 SK. Md 7)

Geçici iş ilişkisi kurulan işveren işçiye talimat verme hakkına sahip olup, işçiye sağlık ve güvenlik risklerine karşı gerekli eğitimi vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğüne aykırı davranışı tespit edilen işverene idari para cezası kesilir.

Geçici iş ilişkisinin diğer bir özelliği altı ayı geçmemek üzere yazılı olarak yapılması ve gerektiğinde en fazla iki defa yenilenebilmesidir. Bu kurallara aykırı davranan işveren veya işveren vekili adına da idari para cezası kesilecektir.

İşçiyi geçici olarak devralan işveren grev ve lokavt aşamasına gelen bir toplu iş uyuşmazlığının tarafı ise, işçi grev ve lokavtın uygulanması sırasında çalıştırılamaz. İşveren, işçisini grev ve lokavt süresince kendi işyerinde çalıştırmak zorundadır. Grev ve lokavt çalışması kuralına uymayan işveren veya işveren vekili hakkında da idari para cezası kesilecektir.

Son olarak geçici iş ilişkisi ile ilgili yasak toplu işçi çıkarma ile ilgilidir. Toplu işçi çıkarmaya gidilen işyerlerinde çıkarma tarihinden itibaren altı ay içinde toplu işçi çıkarmanın konusu olan işlerde geçici iş ilişkisi gerçekleşmez. Bu hükme aykırı davranan işveren veya işveren vekili de idari para cezası ile karşılaşacaktır.

c- İş Sözleşmesinin Yazılı Olması Kuralına Aykırılık

4857 sayılı İş Kanunun 8. Maddesine göre süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.

Bu yükümlülüğe aykırı olarak yazılı iş sözleşmesi yapmayan yahut çalışma kurallarını yazılı olarak işçiye bildirmeyen işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

d- Çağrı Üzerine Çalışma Şartlarına Aykırılık

Yazılı sözleşme ile işçinin yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması halinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı iş ilişkisi, çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmi süreli bir iş sözleşmesidir.İşveren, bu çağrıyı, aksi kararlaştırılmadıkça, işçinin çalışacağı zamandan en az dört gün önce yapmak zorundadır. Sözleşmede günlük çalışma süresi kararlaştırılmamış ise, işveren her çağrıda işçiyi günde en az dört saat üst üste çalıştırmak zorundadır.İş Kanunun 14. Maddesinde düzenlenen bu yükümlülüklere aykırı davranan işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

e- Çalışma Belgesinin Düzenlenmesi Yükümlülüğüne Aykırılık

İşten ayrılan işçiye, işveren tarafından işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge verilir. Çalışma belgesi olarak adlandırılan bu belgeyi vermekten kaçınan ya da bu belgeye yanlış bilgi yazan işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

3- TOPLU İŞÇİ ÇIKARMA İLE İLGİLİ HÜKÜMLERE AYKIRILIK

Kanunun 29uncu maddesinde düzenlenen toplu işçi çıkarma hükümlerine aykırı şekilde işçi çıkartan işveren veya işveren vekili için idari para cezası kesilecektir. Alt başlıklarda incelemek gerekirse:

a- Toplu İşçi Çıkarma Bildirimine Aykırılık

Bu düzenlemeye göre İşveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu toplu işçi çıkarmak istediğinde, bunu en az otuz gün önceden bir yazı ile işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirir. 
İşyerinde çalışan işçi sayısı:

a) 20 ile 100 işçi arasında ise, en az 10 işçinin,

b) 101 ile 300 işçi arasında ise, en az yüzde on oranında işçinin,

c) 301 ve daha fazla ise, en az 30 işçinin,işine 17 nci madde uyarınca ve bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde son verilmesi toplu işçi çıkarma sayılır.

İşçi sayısına göre toplu işçi çıkarma sayılan durumları usulüne uygun şekilde bildirmeyen işveren veya vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

b- Bildirimde Yer Alması Gereken Hususlara Aykırılık

Yapılacak bildirimde işçi çıkarmanın sebepleri, bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceğine ilişkin bilgilerin bulunması zorunludur.

c- Bildirimden Sonra İşyeri Sendika Temsilcileri İle Yapılacak Görüşmede Tutanak Düzenlenmesi Kuralına Aykırılık

Bildirimden sonra işyeri sendika temsilcileri ile işveren arasında yapılacak görüşmelerde, toplu işçi çıkarmanın önlenmesi ya da çıkarılacak işçi sayısının azaltılması yahut çıkarmanın işçiler açısından olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi konuları ele alınır. Görüşmelerin sonunda, toplantının yapıldığını gösteren bir belge düzenlenir. Bu belgeyi düzenlemeyen işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

d- İşyerinin Bütünüyle Kapanması Halinde Bildirim Yükümlülüğüne Aykırılık

İşyerinin bütünüyle kapatılarak kesin ve devamlı suretle faaliyete son verilmesi halinde, işveren sadece durumu en az otuz gün önceden ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirmek ve işyerinde ilan etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırı davranan işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

4- ENGELLİ VE ESKİ HÜKÜMLÜ ÇALIŞTIRMA ZORUNLULUĞUNA AYKIRILIK

Kanunun 30uncu madde düzenlemesine göre işverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Ayrıca yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamaz.

İş Kanunun 30 uncu maddesindeki bu hükme aykırı olarak özürlü ve eski hükümlü çalıştırmayan ya da yer altı veya su altı işlerinde çalıştıran işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her özürlü ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için ve yer altı ya da su altı işinde çalıştırdığı her işçi ve her ay için idari para cezası kesilecektir.

5- ÜCRET İLE İLGİLİ HÜKÜMLERE AYKIRILIK

a- Ücret Ödeme Kuralına Aykırılık

4857 sayılı İş Kanunun 32nci maddesinde belirtilen ücret ile işçinin bu Kanundan veya toplu iş sözleşmesinden veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içinde kasden ödemeyen veya eksik ödeyen, aynı Kanunun 39uncu maddesinde belirtilen komisyonun belirlediği asgari ücreti işçiye  ödemeyen  veya  noksan ödeyen, ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına ödemeyen işveren, işveren vekili ve üçüncü kişiye bu durumda olan her işçi için idari para cezası kesilecektir.

b- Ücret Hesap Pusulası Düzenlemesine Aykırılık

4857 sayılı İş Kanunun 37nci maddesine göre İşveren işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır.

Bu pusulada ödemenin günü ve ilişkin olduğu dönem ile fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit eklemeler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Bu işlemler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.

Aylık ücret hesap pusulası düzenlemeyen İşveren veya işveren vekiline idari para cezası kesilecektir.

c- Ücret Kesme Cezası Hükümlerine Aykırılık

Ücret kesme cezasına ilişkin düzenlemeler 4857 sayılı İş Kanunun 38incş maddesinde yapılmıştır. Bu maddeye göre İşveren, toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.

İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir. İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz.

Bu paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılıp harcanmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hesabına Bakanlıkça belirtilecek Türkiye'de kurulu bulunan ve mevduat kabul etme yetkisini haiz bankalardan birine, kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde yatırılır. Her işveren işyerinde bu paraların ayrı bir hesabını tutmaya mecburdur.

Bu hükme aykırı olarak TİS veya iş sözleşmelerinde bulunmayan bir sebeple ücret kesme cezası veren veya ücret kesme cezasının bildirimini yapmayan ya da bir ayda iki gündelikten fazla ücret kesme cezası veren yahut ceza olarak kestiği ücreti Bakanlık hesabına yatırmayan İşveren veya işveren vekiline idari para cezası kesilecektir.

d- Yüzde Usulünde Belge Düzenlenmesine Aykırılık

Kanunun 52nci maddesine göre yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işveren, her hesap pusulasının genel toplamını gösteren bir belgeyi işçilerin kendi aralarından seçecekleri bir temsilciye vermekle yükümlüdür. Bu belgelerin şekli ve uygulama usulleri iş sözleşmelerinde veya toplu iş sözleşmelerinde gösterilir. Bu hükme aykırı olarak belge düzenlemeyen İşveren veya işveren vekiline idari para cezası kesilir.

e- Fazla Çalışma Ücretinin Ödenmesi Hükümlerine Aykırılık

Kanunun 41inci maddesine göre ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalardır. Fazla çalışma yaptırıp da bu çalışmalara ilişkin ücreti ödemeyen, işçiye hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında kullandırmayan, fazla saatlerde yapılacak çalışmalar için işçinin onayını almayan işveren veya işveren vekiline, bu durumda olan her işçi için idari para cezası kesilecektir.

6.YILLIK ÜCRETLİ İZİN HÜKÜMLERİNE AYKIRILIK

a- Yıllık Ücretli İznin Bölünmesine İlişkin Düzenlemelere Aykırılık

Yıllık ücretli izinin kullandırılması ile alakalı düzenlemeler 4857 sayılı İş Kanunun 56ncı maddesinde yapılmıştır. Bu maddeye göre İşveren yıllık ücretli izni bir parçası on günden az olacak şekilde bölemez, izin süresinin bölünmesine ilişkin olarak taraflar anlaşmalı ve üç parçadan fazla bölünemez. Bu kurala aykırı şekilde yıllık ücretli izni bölen işveren veya işveren vekili hakkında her işçi için idari para cezası kesilir.

b - İzin Ücretinin Ödenmesine İlişkin Hükümlere Aykırılık

Kanunun 57nci maddesinde yıllık izinde ödenecek ücretin nasıl belirleneceği düzenlenmiştir. Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmayıp da akort, komisyon ücreti, kâra katılma ve yüzde usulü ücret gibi belirli olmayan süre ve tutar üzerinden ücret alan işçinin izin süresi için verilecek ücret, son bir yıllık süre içinde kazandığı ücretin fiili olarak çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama üzerinden hesaplanır.

Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, izin ücreti işçinin izine çıktığı ayın başı ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır. Bu hesaplama usulüne uymayan İşveren veya işveren vekiline her işçi için idari para cezası kesilecektir.

c - İş Sözleşmesinin Feshi Halinde İzin Ücreti Ödeme Hükmüne Aykırılık

İş sözleşmesinin sona ermesi halinde yıllık izin ücretinin ne şekilde ödeneceğine dair düzenlemeler 4857 sayılı İş Kanunun 59uncu maddesinde yapılmıştır. Bu düzenlemeye göre İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir.

İş sözleşmesi sona eren çalışanın kullanmadığı yıllık izinlerinin ücretini fesih tarihi itibariyle ödemeyen işverene veya işveren vekiline her işçi için idari para cezası kesilecektir.

d-Yıllık Ücretli İzinlere İlişkin Düzenlemelere Aykırılık

Kanunun 60ıncı maddesine göre yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterilir.

İzin uygulamalarında bu Yönetmelikte yapılan düzenlemelere uygun şekilde hareket etmeyen veya yıllık izin kullandırmayan işveren veya işveren vekili hakkında bu durumda olan her işçi için idari para cezası kesilecektir.

7. İŞİN DÜZENLENMESİNE İLİŞKİN HÜKÜMLERE AYKIRILIK

a- Çalışma Sürelerinin Düzenlenmesi Hakkındaki Düzenlemelere Aykırılık

İş Kanunun 63üncü maddesinde çalışma süresi ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır. Bu maddeye göre; genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırk beş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.

Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir.

Çalışma sürelerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekilleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.

Sağlık kuralları bakımından günde ancak yedibuçuk saat ve daha az çalışılması gereken işler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.  Çalışma saatlerini 4857 sayılı İş Kanunun 63üncü maddesi ve bu maddede geçen yönetmeliklere aykırı şekilde düzenleyen İşveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

b- Ara Dinlenmesi ile Alakalı Düzenlemelere Aykırılık

Ara dinlenmelerinin ne şekilde verileceğine dair düzenleme Kanunun 68inci maddesinde yapılmıştır. Bu maddeye göre; günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanmak suretiyle işçilere; dört saat veya daha kısa süreli işlerde onbeş dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat,  yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat ara dinlenmesi verilir. Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir. Ancak bu süreler, iklim, mevsim, o yerdeki gelenekler ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmeler ile aralı olarak kullandırılabilir. Dinlenmeler bir işyerinde işçilere aynı veya değişik saatlerde kullandırılabilir. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.

68inci madde kapsamına uygun hareket etmeyen, işçilere yeterli ara dinlenmesi vermeyen işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

c- Gece Çalışması Hakkındaki Düzenlemelere Aykırılık

Gece süresi ve gece çalışmalarına ilişkin düzenlemeler 4857 sayılı İş Kanunu'nun 69uncu maddesinde yapılmıştır. Bu maddeye göre gece çalışması 7,5 saat olup 7,5 saatten fazla gece çalışması yaptırılması yasaktır.Ancak 23.04.2015 tarih ve 6645 sayılı Kanun ile gece çalışmasıyla alakalı düzenleme değiştirilmiş ve turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti verilen işyerlerinde işçinin yazılı muvafakati ile 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabileceği hükmü getirilmiştir. Diğer sektörler için ise gece 7,5 saatten fazla çalışma yasağı devam etmektedir.

Ayrıca yine aynı maddeye göre gece ve gündüz işletilen ve nöbetleşe işçi postaları kullanılan işlerde, bir çalışma haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen ikinci çalışma haftası gündüz çalıştırılmaları suretiyle postalar sıraya konur. Gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir.

Postası değiştirilecek işçi kesintisiz en az onbir saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz.

Bu hükümlere aykırı davranan işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

d- Çocuk Çalıştırma Yasağına Aykırılık

e- Yer ve Sualtında Çalıştırma Yasağına Aykırılık

4857 sayılı İş Kanunun 72nci maddesine göre; maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında çalışılacak işlerde on sekiz yaşını doldurmamış erkek ve her yaştaki kadınların çalıştırılması yasaktır.
Bu yasağa aykırı olarak işçi çalıştıran işveren veya işveren vekiline idari para cezası kesilecektir.

f-  Gece Çalıştırma Yasağına Aykırılık

73üncü madde düzenlemesine göre sanayie ait işlerde on sekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır. Onsekiz yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir.

73üncü maddede düzenlenen gece çalıştırma yasağına uymayan işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

g- Analık Halinde Çalışma ve Süt İzni ile İlgili Düzenlemelere Aykırılık

Analık halinde çalışma ve süt izni ile ilgili düzenlemeler 4857 sayılı İş Kanunun 74üncü maddesinde düzenlenmiştir. Madde düzenlemesine göre; kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam onaltı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir.

Yukarıda öngörülen süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Bu süreler hekim raporu ile belirtilir.

Hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin verilir.

Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, hamile kadın işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz.

İsteği halinde kadın işçiye, on altı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde on sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.

Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.

74üncü madde hükmüne aykırı olarak doğumdan önceki ve sonraki sürelerde gebe veya doğum yapmış kadınları çalıştıran veya ücretsiz izin vermeyen işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilir.

h- İşçi Özlük Dosyası Düzenleme Zorunluluğuna Aykırılık

4857 sayılı İş Kanunun 75inci maddesine göre İşveren çalıştırdığı her işçi için bir özlük dosyası düzenler. İşveren bu dosyada, işçinin kimlik bilgilerinin yanında, bu Kanun ve diğer kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her türlü belge ve kayıtları saklamak ve bunları istendiği zaman yetkili memur ve mercilere göstermek zorundadır.

İşveren, işçi hakkında edindiği bilgileri dürüstlük kuralları ve hukuka uygun olarak kullanmak ve gizli kalmasında işçinin haklı çıkarı bulunan bilgileri açıklamamakla yükümlüdür.İşyerinde işçi özlük dosyası düzenlemeyen işveren veya işveren vekiline idari para cezası kesilecektir.

i-  Yönetmeliklerle Yapılan Düzenlemelere Aykırılık

4857 sayılı İş Kanunun "Yönetmelikler" başlıklı 76ncı maddesinde çalışma düzenine ilişkin Yönetmeliklerle belirlenecek hususlar belirtilmiştir. Buna göre; nitelikleri gereği günlük ve haftalık çalışma sürelerinin 63 üncü maddede öngörüldüğü şekilde uygulanması mümkün olmayan iş ve işyerlerinde çalışma sürelerinin günlük yasal çalışma süresini aşmayacak şekilde ve en çok altı aya kadar denkleştirme süresi tanınarak uygulanmasını sağlayacak usuller Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanacak yönetmeliklerle düzenlenir. Nitelikleri dolayısıyla devamlı çalıştıkları için durmaksızın birbiri ardına işçi postaları çalıştırılarak işletilen yahut nöbetleşe işçi postaları ile yapılan işlerde, çalışma sürelerine, hafta tatillerine ve gece çalışmalarına ve çalışma ortasındaki zorunlu dinlenmelere dair özel usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.

76ncı maddede sözü edilen Yönetmeliklerle düzenlenen çalışma şekilleri ve saatlerine dair kurallara uymayan işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezasına hükmedilecektir.

j- Telafi Çalışması Düzenlemesine Aykırılık

Telafi çalışması 4857 sayılı İş Kanunun 64ünc maddesinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre; zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebi ile kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren iki ay içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması yaptırabilir. Bu çalışmalar fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz.

Telafi çalışmaları, günlük en çok çalışma süresini aşmamak koşulu ile günde üç saatten fazla olamaz. Tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamaz.

Kanunun bu hükmüne aykırı şekilde telafi çalışması yaptıran işveren veya işveren vekiline bu durumdaki her işçi için idari para cezası kesilecektir.

8. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İLE İLGİLİ HÜKÜMLERE AYKIRILIK

Bu aykırılığa ilişkin düzenleme 6331 sayılı iş Sağlığı ve Güvenliği Hakkında Kanunun yürürlüğe girmesi ile ilga edilmiştir.

9. İŞ VE İŞÇİ BULMA HÜKÜMLERİNE AYKIRILIK

4857 sayılı İş Kanunun 90ıncı maddesine göre; İş arayanların elverişli oldukları işlere yerleştirilmeleri ve çeşitli işler için uygun işçiler bulunmasına aracılık görevi, Türkiye İş Kurumu ve bu hususta izin verilen özel istihdam bürolarınca yerine getirilir.

Bu hükme aykırılık halinde işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

10. İŞ HAYATININ DENETİM VE TEFTİŞİ İLE İLGİLİ HÜKÜMLERE AYKIRILIK

Metnin ilk kısmında da yer alan ve 92nci madde ile düzenlenen Devletin denetim ve teftişle yetkili memurlarının işlerini ne şekilde yapacağına ilişkin hükümlerde yer alan işveren veya işveren vekiline düşen yükümlülüklere aykırı davranan işveren veya işveren vekili ile 96ncı madde kapsamında memurların işini engelleyen işveren veya işveren vekili hakkında idari para cezası kesilecektir.

11. İDARİ PARA CEZALARININ UYGULANMASINA İLİŞKİN HUSUSLAR

4857 sayılı İş Kanunun 108inci maddesinde idari para cezalarının uygulanmasına ilişkin hükümler düzenlenmiştir. Bu madde metnine göre; 101inci maddede yer alan Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğuna Aykırılık ile 106ıncı maddede düzenlenen İş Bulma ve İşçi Bulma Hükümlerine Aykırılık sebebiyle kesilecek idari para cezaları doğrudan Türkiye İş Kurumu il müdürü tarafından kesilir.Bunlar dışındaki idari para cezaları ise gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verilir.

Birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenlere uygulanacak idari para cezası ise işyerlerinin merkezinin bulunduğu yerdeki Türkiye İş Kurumu il müdürünce verilir ve genel esaslara göre tahsil edilir.

HUKUK KATEGORİSİ ALTINDA YER ALAN DİĞER MAKALELER

Şirket birleşmesinde SGK bildirimleri

Yazan: Dr. Resul Kurt / İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Müşaviri

Yayın Tarihi: 09.12.2019

Zaman zaman ekonomik koşullar veya farklı nedenlerden dolayı şirketlerin birleşmeleri mümkün olmaktadır.Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre bir... Devamı

Engellilere kolay emeklilik

Yazan: Dr. Resul Kurt / İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Müşaviri

Yayın Tarihi: 25.11.2019

Toplumsal hayatta her zaman pozitif ayrımcılık yapılması gereken engellilerin emeklilik hakları diğer çalışanlardan farklıdır. Engelliler, diğer... Devamı

Ekonomik sıkıntıdaki şirketlere kısa çalışma ile sağlanan avantajlar

Yazan: Dr. Resul Kurt / İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Müşaviri

Yayın Tarihi: 05.11.2019

Kısa çalışma, üç ayı geçmemek üzere kanunda sayılan gerekçelerle; iş yerinde uygulanan çalışma süresinin, iş yerinin tamamında veya bir bölümünde... Devamı

Mesai, ücrete dahil olabilir mi?

Yazan: Dr. Resul Kurt / İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Müşaviri

Yayın Tarihi: 30.10.2019

İşçi ve işveren ilişkisinde kıdem tazminatından sonra en fazla sorun yaşanan konu fazla çalışmadır.Çalışma sürelerinin fazla olması ve işletmelerin... Devamı

Deniz İş Kanunu'nda Kıdem Tazminatı

Yazan: Dr. Resul Kurt / İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Müşaviri

Yayın Tarihi: 30.09.2019

Deniz İş Kanunu'na tabi gemi adamlarının iş sözleşmelerinin belli durumlarda sona erdiğinde kıdem tazminatı hakkı doğmaktadır. Deniz İş Kanunu'na... Devamı