Otomotiv yan sanayii, ekonomilerin lokomotifi durumundaki otomotiv ana sanayine aksam ve parça tedarik eden bir sanayi koludur. Sektör, taşıt araçları üreticilerine üretim aşamasında ekipman desteği vermenin yanında yedek parça ve aksesuar tedariki de sağlamaktadır. Otomotiv yan sanayi kuruluşları, otomotiv üreticisinin bir yan kuruluşu olabildiği gibi, ana sanayinden bağımsız olarak otomotiv yan sanayii ürünleri ile birlikte birçok başka ürün üreten firmalar da olabilmektedir.
Otomotiv ana sanayine sağlanan ürünlerden bazıları şu şekilde sıralanmaktadır: Komple motor ve motor parçaları, aktarma organları, fren sistemleri ve parçaları, hidrolik ve pnömatik aksamlar, süspansiyon parçaları, emniyet aksamları, şasi aksam ve parçaları, dövme ve döküm parçaları, elektrik ekipmanları ve aydınlatma sistemleri, akü, oto camları, koltuklar...
SEKTÖRÜN TÜRKİYE'DEKİ GELİŞİMİ
Türk otomotiv sanayinin temelleri 1950'li yıllarda atılmış, sanayinin gelişimi 60'lı yılların sonu ve 70'li yılların başında kurulan montaj fabrikalarının belirli kapasite ve yerlilik payına ulaşmalarıyla start almıştır.
Özellikle 14 Nisan 1964 tarihinde yayımlanan 'Montaj Sanayii Talimatı' çerçevesinde yerliyi ve katma değeri özendirici politikalar, hem otomotiv ana sanayi hem de otomotiv yan sanayii için önemli bir kilometre taşı olmuştur.
1970'li yıllarda otomotivde yaşanan gelişmeler sonucunda yakalanan ivmeyle her yıl 2 yada 3 otomotiv yan sanayi fabrikası kurulmaya başlanmıştır.
Bugün otomotiv yan sanayinde 35 yıllık deneyime sahip yerli üreticilerle imal edilen taşıt araçları için gerekli olan parça ve komponentlerin en az yüzde 80'ini karşılayabilecek düzeye erişilmiştir. Türk otomotiv yan sanayi üreticileri, yakaladıkları kalite standardıyla, öncelikle müşterileri olan taşıt üreticilerinden takdir toplamaktadır.
Otomotiv yan sanayi bugün Türkiye'de ve küresel pazarda üretilen araçlara, OEM (Original Equipment Manufacturer = orijinal ürün üreticisi) ve yenileme pazarına aksam ve parça üretmektedir. Türk otomotiv yan sanayi üretiminin yüzde 90'ını dünya pazarları için üretilen araçlara veya yedek parça pazarına satmaktadır.
SEKTÖREL PANORAMA
Küresel markalara "sıfır hata" ile ürün sevk eden Türk Otomotiv Yan Sanayii, sadece Türkiye'deki araç üretim fabrikalarına değil, AB ülkelerindeki fabrikalara da yüksek oranda ihracat yapmaktadır.
Sektörde 85'i aile şirketi olan otomotiv yan sanayi firmalarının, yabancı sermayeli şirketlerin Türkiye'de yatırıma başlamaları ve bu yatırımları geliştirmesine paralel bir şekilde gelişimlerini sürdürmektedir.
Türkiye'de üretilen dünya araçlarında tedarik sanayii firmalarının bir bölümü 'ortak tasarımcı', bir bölümü doğrudan 'designer tasarımcı' olarak yer almaktadır.
Tedarik sanayii firmaları, OEM'lerin küresel üretimleri için de 'tasarım partneri' olabilecek şansa sahip olup, uzun yıllara dayanan deneyimleri ve bilgi birikimleriyle, know-how oluşturma konusunda da önemli bir aşamaya gelmiş durumdalar.
Sektörün en yetkin temsilcisi olan Taşıt Araçları Yan Sanayicileri Derneği (TAYSAD) bugün 289 üyesi ile üretimin % 65'ini, ihracatın ise %70'ini temsil etmektedir. Firmalardan 58'i değişen oranlarda yabancı sermaye ortaklığı ile üretim yaparken, üyelerin % 80'i Marmara'da faaliyet göstermektedir.
Söz konusu 289 firmada toplam çalışan sayısı 80 bin kişi. İstihdam, tedarikçileri ile birlikte yaklaşık 125 bin kişiye çıkmaktadır.
SEKTÖREL ANALİZ
Türk otomotiv yan sanayi firmaları, uluslararası pazarlarda yüksek kalite seviyeleri ve lojistik performanslarıyla olumlu bir izlenim yaratmaktadır. Özellikle son dönemde otomotiv ana sanayiindeki ilerleme sonucunda, Türk otomotiv yan sanayi firmaları da hızlı gelişim kaydetmiştir.
Türk tedarikçileri geniş ürün yelpazesi, yüksek kapasitesi ve standartlarıyla küresel pazarlarda üretilen araçlara, OEM ve yenileme pazarına aksam ve parça üretirken, Türkiye'de gerçekleştirilen yan sanayi üretiminin yaklaşık %70'i ağırlıkla Avrupa Birliği ülkelerine ihraç edilmektedir.
Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği verilerine göre, otomotiv endüstrisinde, 2011 yılı ilk 6 ayında en fazla ihracat bir önceki döneme göre %31 artışla otomotiv yan sanayinde gerçekleşti. Yan sanayi, Ocak-Haziran döneminde 3 milyar 416 milyon dolar ihracat gerçekleştirdi.
Türk otomotiv yan sanayi 2010 yılında ise 2009 yılına göre ihracatını %29 artırarak 6.7 milyar dolar seviyesine ulaştırmıştır. Otomotiv yan sanayisinin 2010 yılında 2009 yılına göre, ciro ve kapasite kullanım oranını ise yaklaşık olarak %30 oranında artırmıştır. Kapasite kullanım oranları alt sektörler bazında değişmekle birlikte %70'leri aşmıştır.
Öte yandan Türkiye'nin Ar-Ge konusundaki en önemli adımının 5746 sayılı "Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi" hakkındaki kanun ile atılırken, söz konusu kanunun yayımlanmasından sonra otomotiv sanayiinde 20'si TAYSAD üyesi, 11'i ana sanayi firması olmak üzere, toplam 31 firma Ar-Ge merkezi olma unvanını almıştır.
Taşıt Araçları Yan Sanayicileri Derneği (TAYSAD), bu yılın başında bir ilke imza atarak yan sanayiinin dışa açılımını desteklemek amacıyla Almanya'da temsilcilik de açmıştır.
Almanya temsilciği ile sektörün daha hızlı büyümesine, ulaşmış olduğu global yan sanayi konumunu güçlendirmesine ve yurtdışı faaliyetlerini daha hızlı yürüterek global imalatçılarla işbirliklerini artırmalarına olanak sağlanmaktadır.
Kaynak:Dünya Gazetesi
Güncellenme Tarihi:11.07.2011
