Ağaç ve Kağıt Ürünleri Sektörü
Ağaç ve Kağıt Ürünleri Sektörü, başta mobilya ve kağıt-karton sanayi olmak üzere, geniş alt sektör grupları ile sürekli gelişim göstermekte ve son teknolojiyle dünya standartlarında üretim yapmaktadır. Son dönemlerde orman ürünü işleyen tesislerde önemli yatırımlar ve kapasite artışları görülmekte, bu da sektörün dinamik yapısını ve potansiyelini ortaya açıkça koymaktadır.
Sektörün Türkiye'deki gelişimi
Türkiye'nin sahip olduğu ormanlık alan konusunda 1960'lı yıllara kadar sağlıklı bilgiler bulunmazken, 1963 yılından itibaren envanter çalışmalarına başlanılmıştır. 1972 yılında tamamlanan envanter çalışmaları sonucu Türkiye'de 20.2 milyon hektar orman olduğu ve bu ormanlarda da 927 milyon metreküp ağaç serveti bulunduğu tespit edilmiştir.
Ormanlarımızın büyüklüğü ve değişimleri bakımından, bugüne k
adar gerçekleştirilen orman envanter değerlendirme sonuçlarına göre genel ormanlık sahamızın büyüklüğü; 1963-1972 yılında 20 milyon 200 bin hektar iken, 2009 yılında, 21 milyon 389 bin hektar alan olarak kayıtlara geçmiştir. Bugün Türkiye'deki ormanlık alanın %76'sını koru ormanı ve %24'ünü baltalık orman oluşturmaktadır.
Genel olarak değerlendirildiğinde, geçmişteki duruma göre bugünkü ormanlık alanlarımızın saha ve serveti ile cari yıllık artımları artmakta, ormandan çıkarılması planlanan odun hasılası azalmaktadır.
Bu değişimde, son dönemlerdeki planlama ve uygulama faaliyetlerinde ormanın odun üretimi dışında diğer ürün ve hizmet fonksiyonlarının dikkate alınması etkili olmuştur. Ayrıca ormanların korunması ve geliştirilmesi için yapılan faaliyetler de etkili olmaktadır.
Mobilya 80'li yıllarda sektörleşti
Ağaç ve Kağıt Ürünleri Sektörü'nün en önemli ayağından birini mobilyacılık oluşturmaktadır. Demografik koşulların zorlaması ve ailelerin eskiyen mobilyalarını şık ve çekici modellerle yenileme eğilimi, mobilyacılığın 80'li yıllarda hızla gelişmesini sağlamıştır. MDF ve benzeri yeni kaplama malzemeleri, masif malzeme yerine sıkıştırılmış yongadan yapılan suntanın kullanımı, orta ve ortanın altı gelir gruplarındaki mobilya talebini de artırmıştır.
1984'te 4 milyon 464 bin adet olan mobilya takım üretimi her yıl % 8 oranında artış göstermiştir. Çocuk ve genç odaları, bilgisayar mobilyaları, farklı sitillerde koltuk ve yemek odası takımları ile zenginleşen ürün skalası, zamanla kendi talebini de yaratmıştır.
Sektörel Panorama
Sektörde bugün 15 fabrikada üretim yapılırken, Kastamonu Entegre, Yıldız Entegre ve Starwood firmaları, pastadan yüzde 70'in üzerinde pay almaktadır.
Kastamonu’da yonga levha ve MDF, Adana’da MDF, Gebze’de MDF ve yonga levha, Balıkesir ve Samsun’da yonga levha olmak üzere 6 fabrikası bulunan Kastamonu Entegre’nin yurt dışında da Bulgaristan’da yonga levha, Romanya’da kapı paneli, Bosna-Hersek’te Kraft kağıdı olmak üzere 3 fabrikası bulunmaktadır. Önümüzdeki 5 yılda 700 milyon dolar yatırım planlayan Kastamonu Entegre’nin, yatırımlar tamamlandığında alanında Avrupa’da dört büyükten biri olması beklenmektedir.
İnegöl'de 180 bin metrekaresi kapalı alan olmak üzere toplam 220 bin metrekarede üretim yapan Starwood, 6 adet melaminli levha kaplama presi ve Gürcistan'daki tesisinde var olan melamin presi ile 183 ve 210 cm. enli olmak üzere günde 25 bin plaka üretim kapasitesine sahiptir.
Yıldız Entegre ise günlük 4 bin 200 metreküp üretim kapasitesiyle Türkiye’nin ve dünyanın en uzun MDF preslerine sahiptir.
Sektörel Analiz
Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri sektörü, 2011 yılında 3.4 milyar dolar ihracat gerçekleştirmiştir. 2008 yılında başlayan ekonomik kriz, 2011 yılı başlarında Kuzey Afrika ve çevre ülkelerdeki siyasi olaylar ve kurdan kaynaklanan olumsuz etkilere rağmen, sektör, ihracatını 2011 yılında bir önceki yıla oranla yüzde 16 artırmayı başarmıştır.
Sektördeki alt grup ihracat performansları irdelendiğinde; en fazla ihracat yapan alt gruplarda kağıt ve karton ihracatı 2011 yılında 1.5 milyar dolar, mobilya (ağaç ve orman ürünleri) 1 milyar dolar ve ağaç ve ağaç mamulleri 658 milyon dolarlık rakamlara ulaşmıştır.
2012 yılında ihracatı 3.8 milyar dolara çıkarmayı hedefleyen sektörün '2023 Türkiye İhracat Stratejisi' çerçevesinde ihracat hedefi ise 16 milyar dolar. Sektör aktörlerine göre bu hedef, yıllık ortalama yüzde 13,7'lik ihracat artışı gerektiğini ortaya koymaktadır.
Sektörün sertleşen rekabet ortamında her pazarı değerlendirmesinin önemini vurgulayan sektör temsilcileri, sektör olarak ihracatın artması için mevcut pazarların genişletilmesi ve uluslararası pazarlarda her bölgede etkin olabilmek için yurtdışı tanıtım faaliyetlerine ağırlık verilmesi gerektiği görüşünde birleşmektedir.
Bu çerçevede; İstanbul Ağaç Mamulleri ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği, geçen yıl Çin ve Rusya'da mobilya fuarlarında milli katılım düzenledi. Soçi'den Kazan'a, Ufa'dan Moskova'ya potansiyel arz eden pazarlarda teknik incelemelerde bulunuldu.
Birlik; 2012'de yurt içinde bürokrasi turları yaparak yapısal sorunları ve hammadde sorunlarını çözerek yurtdışında fuarlar, info standlar, sektörel heyetler ve tanıtım çalışmaları ile bilinirliliği artırıp Türkiye Markasını ön plana çıkararak ve potansiyel pazarlarda pazara giriş engellerini kaldırmak için çalışmalara yoğunlaşacağı bilgisini paylaşmaktadır.
Sektörün Güçlü Tarafları:
- Türkiye'nin çok çeşitli ağaç cinsleri yetiştirebilme potansiyeli.
- Son teknoloji ile dünya standartlarında üretim yapılması.
- Sektörün ana aktörlerinin hayata geçirmeye devam ettikleri önemli yatırımlar ve kapasite artırımına gitmeleri.
Sektörün Zayıf Tarafları:
- Türkiye'deki odunun yetersizliği.
- Odun fiyatlarının Avrupa'daki fiyatların iki katı olması
