Teşekkürler...
Mesajınız gönderilmiştir.
Yayın Tarihi: 16.06.2011
Joseph Stiglitz ismini TOBB'un Forum adlı dergisinden hatırlayacaksınız. Her ay bu dergide belli bir dünya sorununda açık, içten yazıları yer alır. 2001 de Nobel İktisat Ödülü'nü de almıştır. İçten üslubu son kitabı 'Freefall'da (Kontrolsüz Düşüş) da hakim. Yalın kılıç 2008 Krizi'nde ABD'de politikacının nasıl ipe un serdiğini gözler önüne seriyor. 'Piyasalar nasıl olsa bu işin üstesinden gelir!' görüşünün egemenliğinde kamu fonlarının nasıl acımasızca çarçur edildiğini anlatıyor. Yapılmayan bir işe kalkışıyor: İktisadi düzeni ıslah etmeden bu işe ışık tutan ders kitaplarından başlanması gerektiğini söylüyor. Neoklasik piyasa görüşünün safsatalarının piyasaları şekillendirmede nasıl bir öncü rol üstlendiğini gösteriyor. 361 sayfadan oluşan kitap 'Her şeye yeniden başlayalım!' çağrısıyla son buluyor.
Aslında bu ayki derdim Stiglitz'i anlatmak değil. Paylaşmak istediğim konu, hazretin yenilikçilik konusunda yaklaşımı. Stiglitz önce bilinen görüşleri sıralıyor: Yenilikçilik bir öncü motordur / Yenilikçilik sistemi yeniler / Yenilikçilik sistemin farklılaşmasını sağlar / Yenilikçilik piyasaların daha iyi çalışmasında önemli bir etkendir / Yenilikçilik kötü çalışan şirketin elenmesini sağlar.
Bu 5 koşul sonrası, bu ekonomi uleması beklenmedik bir işe kalkışıp, yenilikçiliğin 'nesi yeni' konusunu sorguluyor. Aslında yenilikçiliğin hiç de otomatik olarak piyasada karları dağıtmadığını belgeliyor. Çünkü tekel ya da fiili tekel iseniz yenilikçilik yanınıza kar kalıyor. Bu yüzden de çoktandır unuttuğumuz bir kavramı gündeme getiriyor: KAMU MALI! Kamu malı, kamu ekonomisinin bir parçası olarak işliyor.Yenilikçilik bir kamu malı olarak teşvik ediliyor. Oysa şimdiki durumda patent yasaları yenilikçiliği bir şirket malı haline getiriyor. Tekelci şirketin durumu sadece pekişmiş oluyor.
Stiglitz' in anlattıklarını deli saçması olarak görebilirsiniz. Girişimciliğin yenilikçilikle çiçek açtığına inanabilirsiniz! Yenilikçiliği kamu malı sayan bir anlayışın kar ve zarar kavramlarını da toprağa gömeceğini düşünebilirsiniz. Ama bir an için bu itirazları dondurun.
Tarımda çalışan bir şirketsiniz ve domates / hıyar ve biberde tohum ıslahı yapıyorsunuz. Yol alıyor, tohum satıyorsunuz. Satma dediğim eylem aslında ihracat. Sadece kendiniz kazanmıyor, ülkeye de döviz sağlıyorsunuz. Sonra bir gün bir ABD'li tarım tekeli kuruluşu geliyor ve elindeki belgeyi gösteriyor. Bir patent belgesi bu... Bu belgeye dayanarak satışı kısıtlamaya kalkışıyor. Kısıtlama bir yana, engel getiriyor. Sonra? Sonrası yok... Onca yıllık çaba çöpe gidiyor!
Bu verdiğim örnek Mars'da yaşanmıyor. Dünyamıza ait bir olay. ABD'nin tarım sektörünün hemen tamamını stratejik olarak kabul etmesi sonrası bu sistem adeta ödülleniyor.
Buna karşılık Çin'in ilginç bir önlemi var: Tarımda patenti 'var' sayan tüm uluslararası düzenlemeleri 'yok' sayıyor. Başta İSTA tüm anlaşmalardan imzasını geri çekiyor. Böylece patent silahına karşılık kendi kılıcını çekmiş oluyor. Belli ki bu davranışla ABD piyasasını kendisine kapatmış oluyor. İyi de, 7 milyardan 330 milyon nüfus yok yine de az bir sayı mı?
Diyeceğim şu: Roma Kulübü'nün 1960'lı yıllarda çıkışı, açlığa karşı önlem idi. 2010'da iş gıda güvenliği ve mümkünse tarımda net ithalatçı olmamak şeklinde çevrildi. Bu yüzden şirket olarak ıslahçı olup olmamamız büyük önem taşıyor. Eğer ıslahçı değilseniz, kendinizi 'dağıtım şirketi' olarak görün. Ülkelerin durumu da bundan farklı değil! Tarımda oyun kurucu değilseniz, kimse size oyunu değiştirme hakkı vermiyor.
Sonrası mı? Sonrası tam bir Nasrettin Hoca öyküsü: Göle maya çalıp, yoğurt tutmasını bekleyen züğürtlere benziyorsunuz...
TEKNOLOJİ/ENDÜSTRİYEL ÜRÜN TASARIMI KATEGORİSİ ALTINDA YER ALAN DİĞER MAKALELER
Yazan: Dr. Kenan Mortan / Girişimcilik Uzmanı
Yayın Tarihi: 17.04.2012
Joseph Stiglitz ismini TOBB dergisinden hatırlarsınız. Her ay belli bir dünya sorununda açık içten yazıları vardır. Aynı üslup son kitabı 'Freefall'... 
Yazan: Dr. Kenan Mortan / Girişimcilik Uzmanı
Yayın Tarihi: 31.10.2011
Cumhurbaşkanı Gül ile birlikte Almanya'daydım. Bir kaç enstantaneden Almanya'ya bakmak istiyorum. Almanya çok şanslı. Entelektüel derinliği olan, her...
Yazan: Dr. Kenan Mortan / Girişimcilik Uzmanı
Yayın Tarihi: 15.09.2011
Farkettiniz mi bilmiyorum, lisanssız rüzgardan enerji üretimine izin veren yönetmelik, kobi girişimcilerine ufuk açacak. Yeni yönetmelikle lisans...
Yazan: Dr. Kenan Mortan / Girişimcilik Uzmanı
Yayın Tarihi: 12.07.2011
Dünya Gazetesi'ndeki yöneticilerimizden Mehmet Dayıoğlu hem aklımız hem de kulağımızdır. Bu yüzden zaman zaman kendisini arar gündemi sorgularım....
Yazan: Dr. Kenan Mortan / Girişimcilik Uzmanı
Yayın Tarihi: 30.05.2011
Yine bir kadın ve yine bir yenilikçilik örneği! Umarım, dikkatinizi çekiyordur, Yenilikçilik katarını genelde kadınlar çekiyor...Epsa' da karşımıza...
