Teşekkürler...
Mesajınız gönderilmiştir.
Yayın Tarihi: 05.08.2009
16 Haziran 2009 tarihinde TBMM'nde kabul edilen 5904 sayılı yasa ile getirilen yeni düzenlemelerden biri de Kurumlar Vergisi Yasası'na eklenen ve doğrudan KOBİ'leri ilgilendiren geçici 5. maddedir. Bu yazımızda ana hatları ile söz konusu yeni düzenlemeyi çok yakın zamanda yayınlanan Kurumlar Vergisi Kanunu Genel Tebliği'ni de dikkate alarak incelemeye çalışacağız.
1) Yeni Yasa Hükmüne Genel Bakış
Düzenleme ile getirilen avantaj
Yeni düzenleme ile Kurumlar Vergisi Yasası'nın Geçici 5. maddesinde belirtilen kapsamda gerçekleştirilen birleşme işlemlerinde;
- Bu birleşmeden doğan kazançlara Kurumlar Vergisi istisnası
ve
- Birleşme nedeniyle sona eren kurumun birleşme tarihinde sona eren hesap döneminde elde ettiği kazançları ile birleşilen kurumun birleşme işleminin gerçekleştiği hesap dönemi dahil olmak üzere üç hesap döneminde elde ettiği kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanma olanağı
tanınmaktadır.
Bu yeni düzenlemeden kimler yararlanabilecek?
Bu yeni düzenlemeden yararlanabilecek olanlar Kurumlar Vergisi Yasası'nın Geçici 5. maddesinde sayılmıştır. Buna göre söz konusu yeni düzenlemeden ;
- Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş Anonim, Limited ya da Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket statüsünde olan,
- 2008 yılının Aralık ayına ilişkin olarak verilen sigorta bildirgesine göre en az 10, en fazla 250 işçi çalıştırdığını beyan etmiş olan,
- 2008 yılı net satışları ya da aktif toplamı 25 Milyon TL'den az olan
işletmeler yararlanabilecektir. Burada önemli olan husus yukarıda sayılı olan üç şartın birlikte gerçekleşiyor olmasıdır. Herhangi bir şart gerçekleşmiyorsa yasa kapsamında yer alan düzenlemeden yararlanabilme olanağı bulunmamaktadır.
Ayrıca söz konusu yasa maddesinin Gelir Vergisi mükellefi olan ferdi işletmelere, kolektif ve adi komandit şirketlere de bu işletmelerin tüm aktif ve pasifleri ile bir sermaye şirketine devrolunmaları; kolektif veya adi komandit şirketlerin de nevi değiştirerek sermaye şirketine dönüşmeleri koşulu ile uygulanmasının mümkün bulunduğu hüküm altına alınmıştır.
Yeni düzenlemeden yararlanma şartları nelerdir?
Yeni düzenleme yukarıda belirttiğimiz nitelikleri taşıyan kurumların yasada belirtilmiş olan şartları taşımaları, yükümlülükleri yerine getirmeleri halinde maddede belirtilmiş olan avantajlardan yararlanabileceklerini hüküm altına almıştır. Maddeye göre vergisel avantajlardan yararlanmak için sağlanması gereken şartlar aşağıdaki gibidir.
1) Söz konusu birleşme 31.12.2009 tarihine kadar tamamlanmış olmalıdır,
2) Birleşilen kurum tarafından münfesih kurumun birleşme tarihindeki sabit kıymetleri rayiç bedelle, diğer kıymetleri ise 213 sayılı Vergi Usul Kanununun değerleme hükümlerine göre değerlenmek suretiyle bir bütün halinde devralınmalı ve bilançosuna kaydedilmelidir.
3) Birleşmeden doğan kazançların tamamı birleşme tarihi itibarıyla birleşilen şirketin sermayesine eklenmelidir.
4) Münfesih kurum, birleşmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde birleşme nedeniyle bir Kurumlar Vergisi beyannamesi vermelidir.
5) Söz konusu beyanname ekinde verilecek bir taahhütname ile birleşilen kurum, münfesih kurumun tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını ödeyeceğini ve diğer ödevlerini yerine getireceğini taahhüt etmelidir.
6) Birleşme sonrasında üç yıl süreyle aylık ortalama bazda birleşilen kurum ile münfesih kurum tarafından, 1/4/2009 tarihinden önce verilen son aya ilişkin sigorta bildirgelerine göre istihdam edilenlerin toplamından az olmamak üzere aylık istihdam sağlanmalıdır.
7) Birleşilen kurum; indirimli kurumlar vergisi uygulamasının sona erdiği yılı izleyen üçüncü yılın sonuna kadar, Kurumlar Vergisi Yasasının 18 inci ve 19 uncu maddelerine göre birleşme, devir, bölünme ve hisse değişimi işlemlerine tabi tutulmamalı, (31/12/2009 tarihine kadar KOBİ'lerin kendi aralarında yapacakları hariç) tasfiye edilmemeli veya sermaye azaltımında bulunmamalıdır.
Oldukça fazla ve ağır olan yukarıda belirtilmiş olan şartların tümünün, aynı anda sağlanmış olması gerekmektedir. Yukarıda belirtilen şartlardan herhangi birinin sağlanamamış olması durumunda söz konusu vergi avantajlarından yararlanmak mümkün olmayacağı gibi yukarıda 6. ve 7. maddelerde belirttiğimiz şartların birleşme sonrasında belirtilen sürelerle sağlanamamış olması halinde yararlanılmış olan vergisel avantajların gecikme faizi ile tahsil edileceği de yasa hükmünde açıkça belirtilmiştir.
Diğer önemli hususlar
Yasa maddesi ayrıca;
- Bu madde uyarınca birleşen kurumların birleşme tarihi itibarıyla öz sermaye tutarını geçmeyen zararlarının, yasada belirlenen şartlarla kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabileceğini;
Münfesih kurumdan devralınan amortismana tabi iktisadi kıymetler için, faydalı ömürleri dikkate alınarak münfesih kurumdaki kayıtlı değerleri üzerinden kalan süre için amortisman ayrılabileceğini,
- Birleşilen kurum tarafından devralınan varlıkların, devir bedelinden düşük bir bedelle satılması durumunda oluşan zararların, birleşilen kurumun kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılamayacağını,
- Birleşme suretiyle devralınan taşınmazlar, iştirak hisseleri, kurucu senetleri ve intifa senetleri ile rüçhan haklarının bu maddeye göre indirimli kurumlar vergisi uygulanan hesap dönemlerinde satışı halinde Kurumlar Vergisi Yasasının 5. maddesinde yer alan %75'lik Kurumlar Vergisi istisnasından yararlanamayacağını
hüküm altına almıştır.
2) Yeni Yasanın Genel Değerlendirmesi
5904 sayılı yasa ile Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen KOBİ Birleşmesi maddesi ile ilgili değerlendirmelerimiz aşağıdaki gibidir:
- Yasa hükmüne göre birleşme sebebi ile sona eren kurumun 31.12.2009 tarihi itibariyle sona eren hesap dönemine ilişkin kazançları ile birleşilen kurumun 2009, 2010 ve 2011 takvim yılları hesap dönemlerine ilişkin kazançları indirimli kurumlar vergisine tabi tutulabilecektir. Bu madde kapsamında uygulanacak olan indirimli kurumlar vergisi oranı Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecektir. Maddede yer alan yetki hükmüne göre Bakanlar Kurulu bu madde kapsamında uygulanacak olan kurumlar vergisi oranını %5 ile %20 arasında belirleyebilecektir.
- Birleşilen kurum 2014 yılı sonuna kadar ( indirimli kurumlar vergisi uygulamasının sona erdiği yılı izleyen 3. yılın sonuna kadar ) herhangi bir şekilde birleşme, devir, bölünme veya hisse değişimi işlemi gerçekleştiremeyecek, tasfiye edilemeyecek ya da sermaye azaltımında bulunamayacaktır. Söz konusu süre içinde bu işlemlerden herhangi birini gerçekleştirirse indirimli oran nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilemeyen vergiler gecikme faizi ile birlikte birleşilen kurumdan tahsil edilecektir.
- Birleşme sırasında devralınan varlıkların devir bedelinden ( ki yukarıda da belirttiğimiz gibi sabit kıymetler rayiç bedelle, diğer varlıklar ise Vergi Usul Kanunu'nda belirlenmiş olan değerleme hükümlerine göre değerlenmiş tutarları ile devrolunacaktır ) daha düşük bir bedelle satılması halinde oluşan zarar, zarar kabul edilmeyecektir. Bir örnekle açıklamamız gerekirse; söz konusu madde hükmünden yararlanma imkanına sahip iki KOBİ'nin birleşmesinde birleşme nedeniyle sona eren KOBİ'de 100 TL defter değeri ile yer alan bir sabit kıymetin rayiç bedeli ( yani normal alım satım değeri ) 500 TL ise birleşilen kurum bilançosuna söz konusu sabit kıymet 500 TL değerle devrolunacak, aradaki fark olan 400 TL birleşilen kurumun sermayesine eklenecektir. Daha sonra söz konusu sabit kıymet 600 TL'ye satılırsa birleşilen kurumda sadece 100 TL vergilenecek; buna karşılık satış fiyatı 300 TL olmuşsa oluşan 200 TL'lik zarar vergi matrahının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak matraha ilave edilecektir.
- Söz konusu madde kapsamında yapılacak olan birleşmeler KDV'ne tabi tutulmayacaktır. Ayrıca söz konusu işlemler herhangi bir harca da tabi olmayacaktır.
- Esas olarak kriz sebebi ile zor duruma düşen Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin ölçek ekonomisinden de yararlanarak bir araya gelmeleri ve daha verimli ve güçlü olmalarına olanak sağlamak için yapıldığı anlaşılan bu düzenleme ile getirilen hükümlerin sadece 31.12.2009 tarihine kadar yapılacak birleşmelerle sınırlı tutulması uygulamada önemli bir "zaman" problem, yaratacağa benzemektedir. Yaklaşık üç aylık uygulama süresi, bu işleme niyetlenen pek çok işletmeyi zaman baskısı nedeniyle zorlayacaktır.
- Birleşme sonrasında üç yıl süreyle aylık ortalama bazda birleşilen kurum ile münfesih kurum tarafından 1/4/2009 tarihinden önce verilen son aya ilişkin sigorta bildirgelerine göre istihdam edilenlerin toplamından az olmamak üzere üzere aylık istihdam sağlama zorunluluğu olması, birleşen KOBİ'leri zorlayacak diğer önemli bir problem alanı olabilecektır. Özellikle ölçek ekonomisinden yararlanma ana amacı da güdülen bu yasa hükmünde bu şekilde bir istihdam şartının bulunması birleşen kurumlarda aynı nitelikteki işleri yapan personelin sayıyı korumak adına birleşilen kurumda istihdamına ya da çıkarılan elemanlar yerine aynı sayıyı devam ettirmek amacıyla farklı eleman istihdam edilmesi gereği nedeniyle işletmeleri zorlayacaktır.
- 5904 sayılı yasa ile Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen bir başka madde ile de (Geçici 2. maddenin 1. fıkrasının c bendi ) birleşen veya birleşilen şirketlere Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13 üncü maddesine göre ilişkili kişi sayılanlar tarafından istihdamın veya faaliyetin kaydırılması gibi sadece teşviklerden yararlanmak amacıyla yapılan işlemlerin bulunması halinde, anılan maddedeki teşviklerden yararlanılamayacağı yönündeki hükümle ilgili olarak 13 Ağustos 2009 tarih ve 27318 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 4 seri numaralı Kurumlar Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nde yer alan açıklama aynen şöyledir: "KOBİ birleşmelerine tanınan teşvikin amacı, KOBİ'lerin mali yapılarının güçlendirilmesi, ölçek verimliliğinin sağlanması, rekabet ortamına uyum kapasitelerinin geliştirilmesi, istihdam düzeylerinin artırılmasıdır. Bu amaçlar dışında, kurumlarda Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesine göre; gelir vergisi mükelleflerinde Gelir Vergisi Kanununun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendine göre ilişkili kişi kabul edilenler tarafından birleşen ve birleşilen şirketlere, yüksek katma değeri ve kârlılığı bulunan faaliyetlerin ya da istihdamın kaydırılarak sadece teşviklerden yararlanmak amacıyla yapılan benzeri işlemlerin bulunması halinde, anılan madde kapsamındaki teşviklerden yararlanılamayacaktır. Sayılan işlemler veya benzerleri gibi sadece teşvikten yararlanmak amacıyla yapılan işlemlerin, birleşen kurumlarda birleşme tarihinden önce veya sonra yapılması arasında fark bulunmamaktadır. Ayrıca, bu tür kötüye kullanım hallerinde, hem birleşen hem de birleşilen kurumların Kanunun geçici 5 inci maddesinde yer alan teşviklerden yararlanmaları mümkün değildir."
Tebliğde yer alan ifadeden de anlaşılacağı üzere özellikle ilişkili kişi sayılanlar arasında yapılan birlşemelerde yasada öngörülen avantajlardan yararlanabilmek ( başka bir ifade ile herhangi bir vergisel risk taşımamak) için mutlaka "ekonomik ve/veya ticari" bir avantajın doğduğunun açıkça ve ispat edilebilir bir şekilde gösterilmesi gerekmektedir.
VERGİ KATEGORİSİ ALTINDA YER ALAN DİĞER MAKALELER
Yazan: Ersun Bayraktaroğlu / Vergi/Gayrimenkul Uzmanı
Yayın Tarihi: 05.03.2010
Doğru finansman alternatiflerini, doğru zamanlarda kullanmanın işletmelerin sürekliliğinde en önemli unsurlardan birisi olduğu en son yaşanan krizde... 
