Teşekkürler...
Mesajınız gönderilmiştir.
Yayın Tarihi: 01.11.2010
Tarımda bu yıla damgasını vuran ürünlerden biri domates oldu. Aşırı sıcağın etkisi ve domates güvesi nedeniyle üretim azaldı. Domatesin kilosu bir ara 10 liraya kadar yükselince, bu ürünün önemi fark edildi.
Yıllardır üreticiler para kazanamadıkları için domatesleri yollara dökerken kimseden ses çıkmazken bu yıl fiyat yükselince deyim yerindeyse kıyamet koptu.
Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan’ın domatesin tohumuna yerleştirilecek bir gen ile bir toplumun 20 yılda yok edilebileceğini iddia etmesi domatesin daha çok tartışılmasına neden oldu.
Domates neden bu kadar önemli?
Domatesin önemini anlamak için rakamlara bakmakta yarar var.
Türkiye’nin 42 milyon ton olan toplam sebze üretiminin dörtte birini domates oluşturuyor. Yıllık ortalama 10-11 milyon ton üretimle dünyada ilk 3 ülke arasında yer alan Türkiye, bu üretimin 500 bin tonunu ihraç ediyor. İhracat geliri ise 400 milyon dolar civarında.
Ülke için bu kadar önemli olan domateste bu yıl aşırı sıcak hava, domates güvesi ve diğer olumsuz etkenler nedeniyle üretim 8.5 milyon tona kadar geriledi. Hem ihracatçılar ihracat yapacak kalitede ürün bulmakta zorlandı hem de tüketici yüksek fiyattan domates tüketmek zorunda kaldı.
Yaşanan üretim yetersizliğinin iki ana nedeni var. Birincisi aşırı sıcak nedeniyle tarla domatesinin yanması ve üretimin çok az olması. Diğer önemli neden ise, domateste görülen domates güvesi.
Domates güvesi Türkiye’de ilk kez geçen yıl Ağustos’ta İzmir’de görüldü. Daha sonra, Aralık ayında da Antalya’nın Kaş İlçesinde bir üretici serasında tespit edildi. Sonra hızla yayıldı. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü verilerine göre, ülke çapında yapılan araştırmalarda İzmir, Çanakkale, Muğla, Aydın, Antalya, Manisa, Uşak, Denizli, Tekirdağ, Adana, Balıkesir, Bursa, Burdur, Yalova, Mersin, Hatay, Konya, Kütahya ve Şanlıurfa Eskişehir, Karaman, Samsun, Tokat, Tekirdağ, Kayseri, Iğdır, Gaziantep ve Düzce’de domates güvesi olduğu tespit edildi.
Daha önce İspanya’da ve diğer pek çok ülkede görülen domates güvesi ile çok yönlü olarak mücadele edilmesi gerekiyor.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bu yıl geç kalmakla birlikte bazı önlemler almaya çalıştı.
İhracatçılar bireysel çabaları ve kendi kaynakları ile bazı önlemler aldı. Buna rağmen mücadele yeterince başarılı olamadı ve domates konusunda olumsuz bir sezon yaşandı.
Bu süreç devam ederse önümüzdeki sezon ve gelecek yıllarda da sıkıntı devam eder.
Domates güvesi nedeniyle üretici, açık alanda domates üretiminden kaçmaya başladı. Açık alan yetiştiriciliği yerine üretim büyük ölçüde örtü altına seralarda yapılmaya başlanırsa kimse şaşırmasın. Bu yönüyle bakıldığında önümüzdeki yıllarda sera yatırımlarının önemli ölçüde artacağı söylenebilir. Böylece serada domates üretimi yaygınlaşacak. Yatırımcılar, bu alana daha çok yatırım yapacaktır.
Açık alanda yapılan üretimde dekara 10-15 ton domates alınırken, modern seralarda 35-40 ton alınması sera üretiminin cazibesini daha da artırıyor.
Domateste sofralık üretimin yanı sıra sanayide, salça üretiminde de kullanılıyor. Bu amaçla yılda 2-3 milyon ton domates üretiliyor. Salçalık domates üretiminin büyük bölümü açık alanda yapılıyor. Bu nedenle açık alanda üretimin azalması, yok olması salça üretimini olumsuz etkileyecektir.
Bu nedenle domates güvesi ile mücadele her yönüyle büyük önem taşıyor. Bu mücadelede üreticinin veya ihracatçının tek başına başarılı olması zor. Domates güvesine karşı mücadelenin başarıya ulaşması için, üretici, sanayici, ihracatçı ve devletin birlikte hareket etmesi şart.
TARIM VE HAYVANCILIK KATEGORİSİ ALTINDA YER ALAN DİĞER MAKALELER
Yazan: Erdoğan Kahya / Dünya Gazetesi Yazarı
Yayın Tarihi: 21.11.2011
Ülkemizdeki 17 Tarım Satış Kooperatifler Birliği'nden biri olan Antbirlik 1952 yılında kurulmuş. Aradan geçen 59 yılda neler yaşamadı ki? Dile kolay... 
