Teşekkürler...
Mesajınız gönderilmiştir.
Yayın Tarihi: 24.10.2011
Slime küfü tek hücreli amiptir. Çekirdekten ve protoplazmadan oluşur. Merkezî sinir sistemi, sinir sistemine bağlı duyu organları yoktur. Ayakları ve kolları da yoktur ama hareket etme yeteneğine sahiptir. Genelde tek hücreli olarak yaşamını devam ettiren amipler bazen bir araya gelir ve bir koloni oluşturur. Toplanma genelde yiyecek yokluğu nedeniyle gerçekleşir. Etrafta yeterince bakteri, mantar sporu ve mikrop bulamadıklarında binlerce amip birleşir. Koloni şaşılacak büyüklüğe erişebilir. Koloniler farklı şekillere ve renklere sahip olabilir. Parlak sarı, pembe, kırmızı, hatta mor renkte koloniler kayıtlara geçmiştir.
Tek hücreli yaratığın becerileri işte tam bu noktada ilginç bir hal alır: Koloni yeterli büyüklüğe eriştiğinde kendi içinde kimyasal sinyaller göndermeye başlar. Koloniyi oluşturan tüm amipler birlikte, aynı hedefe doğru harekete geçer. Slime kolonisi yiyecek bulmak için -gözle görülebilecek bir hızda- ilerler. Hareket öne-arkaya salınma şeklindedir. Bir salınım yaklaşık 2 dakika alır. Bu manzarayı gören herhangi biri uzaydan gelen bir canlı ile karşılaştığını düşünebilir. Belirgin bir uzvu olmayan, beklenmedik renge sahip kusmuk yığını sürünerek göç etmektedir!
Biyoloji slime küfünün varlığını yüzyıllardır biliyor. Fakat bilim insanları bu canlıyı yeni yeni tanımaya başlıyor. Ve her yeni bulgu bilim çevrelerinde şaşkınlık ile karşılanıyor. Öncelikle; tek hücreli, basit yaşam formlarından oluşan koloninin "süper organizma" niteliği taşıması, yani birlik içinde hareket etmesi... Süper organizma içindeki tüm bireyler grubun avantajını kendi tekil avantajlarından öne alır. Öyle ki, yeterince beslendiğinde üremeye karar verirse koloninin bazı üyeleri kendilerini feda ederek cansız gövdeye dönüşür. Yeni kolonileri oluşturacak bireyler gövdenin üzerinde yükselir ve rüzgar ile dört bir yana savrulacak sporlara dönüşür.
Diğer şaşırtıcı bulgu koloninin bilmece çözme yetkinliğine sahip olduğudur. 2000 yılında Japon ve Macar bilim insanlarından oluşan bir ekip küçük bir koloniyi karmaşık bir labirentin içine koyar. Labirentin iki çıkış noktası vardır ve bunların ikisinde de birer parça yiyecek yerleştirilmiştir. Slime kolonisi birkaç koridora aynı anda yayılarak koridorların uçlarını yoklar. Çıkmaz sokaklardan birer birer çekilir. Dört saatlik dikkatli çalışmanın sonucunda koloni labirentin iki ucunu bulmuş, yiyecekleri sindirmeye başlamıştır. Üstelik koloninin koridorlardaki yayılımı iki ucu birleştiren en kestirme yolun üzerindedir.
West England Üniversitesi'nden Profesör Andrew Adamatzky slime mantar küfünü 2006 ylını bu yana yakından takip etmektedir. Adamatzky ve ekibi 2010 yılında slime kolonisini yeni bir teste tabî tutar. Koloni Avrupa haritasının üzerine, İspanya ve Portekiz'in ortasına yerleştirilir. Her iki ülkenin en büyük şehirlerinin üzerine küçük birer parça yulaf gevreği bırakılır. Koloni iki şehre doğru uzar, kollara ayrılır ve yulaf parçalarına ulaşır. Koloninin kolları İberya otoyol ağına son derece benzemektedir. Buradan hareketle Adamatzky şehir planlamacılarına slime mantar küfünden ilham almalarını önerir. Aynı deney Birleşik Krallık otoyol sistemi ve Tokyo metro ağı için tekrar edilir. Sonuç her seferinde aynıdır: Zekâsı olmadığı düşünülen slime kolonisi iki noktayı en kestirme yoldan birbirine bağlamaktadır.
Son olarak, müthiş rehberin aynı zamanda yiyecek seçme konusunda da son derece yetkin olduğu anlaşılır. Profesör Andrew Adamatzky hayata geçirdiği deneylerde ödül olarak yulaf ve bal ise besler. Fakat koloni çok heyecanlanmaz. Profesör onlarca tür yiyeceği test ederek koloninin en sevdiği yiyeceği bulur. Daha doğrusu sonuç yiyecek değil, bir tür ilaçtır. Slime bitkisel uyku hapları için çılgına döner. Bitkisel uyku hapları ödüllü bilmeceler çözümü en kısa sürede tamamlanan bilmeceler olur. Profesör hapların neden bu denli popüler olduğunu anlamak için içeriğine bakar. Haplar kediotu bitkisinin (Valeriana officinalis) köklerinden yapılmıştır. Köklerdeki aktif madde kas gevşetici ve sakinleştiricidir. Slime kolonisinin de bilmeceyi çözerek tam olarak bunlara ihtiyacı vardır: Gevşeyerek yüzeye yayılabilmek ve sakin sakin çözümü araştırmak.
Slime kolonisinin yapabildikleri zekâ kavramının sorgulanmasına yol açıyor. Bir canlının zekî olmak için beyne sahip olması gerekir mi? Tek bir tür zekâ mı var yoksa farklı canlı türleri bilmediğimiz türden bir zekâya/zekâlara mı sahip? Bu soruların cevaplanması uzun süre alacak. Fakat cevapları bildiğimizde hem kendi canlı türümüz içinde hem de diğer canlı türleri ile iletişim yeteneğimizde belirgin bir ilerleme göstermek mümkün olacak. Kısa vadede ise; yeni şehirleşmekte olan ülkelerin, bölgelerin ve şehirlerin ulaşım sistemlerini slime rehberliğinde yaratmaları son derece "zekîce" olur.
Kaynaklar:
Zimmer, Carl (2011-04-20). “Can Answers to Evolution Be Found in Slime?”. The New York Times.
İNOVASYON KATEGORİSİ ALTINDA YER ALAN DİĞER MAKALELER
Yazan: Dr. Kenan Mortan / Girişimcilik Uzmanı
Yayın Tarihi: 28.11.2011
Selin Ertür, kuzey Ege'de yaşayan 'Selatin' adıyla üretim yapan bir zeytinyağı üreticisi. Bir aile geleneğini sürdürüyor ve işi 4 kuşağa ve bir... 
Yazan: Dr. Kenan Mortan / Girişimcilik Uzmanı
Yayın Tarihi: 26.04.2011
Dünya Antalya Temsilciliğinden Duygu Şahin arkadaşımız Antalya'dan Avrupa'ya bal gibi çekirge satılabildiğini gösteriyor. Önce öyküyü özetleyeyim,...
Yazan: Dr. Kenan Mortan / Girişimcilik Uzmanı
Yayın Tarihi: 15.04.2011
SVL Palet ahşap ambalaj üretiyor. Ama bir farkla. Bunu inovatif ürünler şeklinde gerçekleştiriyor. Nedenini bayan girişimci Sevil Erdemir şu sözlerle...
